Midilibre.fr
Tous les blogs | Alerter le modérateur| Envoyer à un ami | Créer un Blog

21/12/2008

Establir la lenga e la cultura occitanas

Tresena partida del manifèst d'Iniciativa Per Occitània: “Establir la lenga e la cultura occitanas”

I aurà pas cap d'emancipacion d'Occitània sens liberacion lingüistica e culturala. Nos basam subre los aqueriments scientifics de la sociolingüistica per prepausar una planificacion lingüistica en favor de la lenga occitana.
La promocion de la lenga deu sègre una via progressiva e pacifica, amb l'acòrdi de la populacion en donant a aquela l'enveja de redescobrir l'occitan. Se pòt pas separar d'una promocion valorizanta de l'expression culturala en occitan, a travèrs de la musica, de la literatura e dels mèdias.
L'occitan a vocacion de venir lo ligam social entre los ciutadans, sens exclure l'usança d'autras lengas. La redinamizacion de l'occitan a de passar per una fasa de bilingüisme amb las lengas uèi dominantas (francés, italian, espanhòl), entrò que l'occitan reprenga sa plaça de primièra lenga de la societat. Reconoissèm l'anglés coma lenga de las relacions internacionalas. Volèm que las lengas de l'immigracion sián respectadas, accessiblas e ensenhadas dins lors comunitats d'origina. D'autre latz, defendèm las varietats lingüisticas enclavadas o dispersadas que fan partida de la riquesa cultura d'Occitània (roiasc, monegasc, Petita Gavachariá, romaní).
L'occitan pòt pas subreviure dins la societat modèrna sens normalizacion: normalizacion de la lenga (estandardizacion) e normalizacion de l'usatge public de la lenga (establiment).
Sèm partisans d'una estandardizacion pragmatica de l'occitan, amb d'adaptacions a las grandas varietats regionalas, en cercant lor convergéncia e en metent en comun lors ressorsas expressivas: provençal, niçard, vivaroalpenc, auvernhat, lemosin, gascon e lengadocian. L'addicion d'aquelas varietats convergentas forma l'occitan larg.
Normalizat aital, l'occitan tendrà una forma adeqüata e establa per s'adaptar a totas las foncions de la societat modèrna. Aquò es necessari per ensenhar e comunicar eficaçament en occitan dins una societat de 14 milions de ciutadans. Dins los mèdias en particula, l'occitan larg deu téner un ròtle essencial per facilitar la comunicacion.
En adeqüacion amb aquel objectiu, nòstre movement tracta l'occitan amb tant de deferéncia coma se tractariá lo francés, l'italian e l'espanhòl. Aplicam la nòrma classica de l'occitan, definida pel Conselh de la Lenga Occitana, e refusam las practicas antinormistas e destabilizantas (en tot encoratjar la nòrma classica, sostenèm las iniciativas de “patz grafica” amb de sistèmas plan diferenciats que supòrtan tanben l'expression en occitan, mas sens concession als grops fanatics).
L'occitan se deu ausir e veire dins nòstres discorses e publicacions. De segur, es necite de comunicar sovent en francés, italian o espanhòl per se far comprene de la populacion. Mas la visibilitat de l'occitan rèsta un imperatiu que permet al mond de nos identificar clarament.
Aquò dich, la lenga rèsta la proprietat de tota la populacion, pas sonque dels occitanistas.
En mai de l'ensenhament de l'occitan, revendicam una descentralizacion dels programas escolars e dels grands mèdias, amb una apropriacion d'aqueles domenis per las regions occitanas, un ensenhament de l'istòria nòstra e una promocion mediatica de la creacion en lenga occitana.